Мақалалар

Нағыз күш: қашан әрекет ету керектігін білу өнері

«Ең күшті адам — әр күреске кіретін адам емес, қандай күреске кіру керектігін және қашан әрекет ету керектігін білетін адам».

Өмірде біз күшті жиі қате түсінеміз. Күшті болуды әр сынға жауап берумен, әр дауда жеңіп шығумен немесе кездескен әр әділетсіздікке бірден үн қатумен теңестіреміз. Ал нағыз күш адамның өзгелерге билік жүргізуінен бұрын, өз еркіне билік жүргізе алуында жатыр.

Ертеде бір шәкірт өзінің жауынгерлік өнер ұстазына мынадай сұрақ қояды:

«Ұстаз, әлемдегі ең күшті жауынгер кім? Ең өткір қылышы бар адам ба, әлде ең көп шайқаста жеңген адам ба?»

Дана қылышын қынабына салып, жымия жауап береді:

«Ең күшті жауынгер — қылышын әр сәтте суыратын емес, оны қашан қолдану керектігін білетін адам. Өйткені қылыш сілтеу батылдықты қажет етеді; ал оны қолдануға қауқарың бола тұра қынабында ұстай білу ерік пен даналықты қажет етеді».

Содан кейін сөзін жалғастырады:

«Жүз рет қылыш сілтеген жауынгер дәл уақытында бір ғана қимыл жасаған адамнан жеңілуі мүмкін. Өйткені күрестерде тек күш емес, ақыл, сабыр, көрегендік және уақытты дұрыс таңдау жеңіске жеткізеді. Ең өткір қылыштың өзі қате уақытта сілтенсе, иесін әлсіретеді».

Өмірдің ең маңызды сабақтарының бірі осы: біз әр күреске қатысуға, әр сөзге жауап беруге және әр дауда соңғы сөзді айтуға міндетті емеспіз.

Кейде үндемеу айтар сөзіміздің жоқтығын білдірмейді. Шегіну — әлсіздік емес, күту — шешімсіздік емес. Керісінше, мұның бәрі жағдайды дұрыс бағалай алатын ақылдың және мықты еріктің белгісі болуы мүмкін.

Бірақ мұнда маңызды айырмашылық бар: сабыр — әділетсіздікке бас ию емес; үнсіздік — көну емес; күту — жауапкершіліктен қашу емес. Нағыз даналық — қай жағдайда келісімге келу керектігін, қай сәтте батыл әрекет ету керектігін ажырата білу.

Заңгер ретінде мен бұл тәсіл әсіресе құқық, дипломатия және басқару салаларында ерекше маңызды деп ойлаймын.

Құқықта тек ақиқат жағында болу жеткіліксіз. Өз ақиқатыңды дұрыс құқықтық негізде, мықты дәлелдермен, қолайлы уақытта және тиімді тәсілмен дәлелдей білу керек. Құқық үшін күресте ашудың орнын құқықтық пайым, асығыстықтың орнын стратегиялық баға алуы тиіс.

Мемлекетті басқаруда да нағыз күш тек бар мүмкіндіктермен ғана емес, сол мүмкіндіктерді қашан және қандай көлемде қолдану керектігін білумен көрінеді. Дипломатия қажет кезде табанды тұра білумен қатар, қажетсіз қақтығыстардың алдын ала білу өнері. Стратегиялық ақыл — бүгінгі реакцияларды ғана емес, ертеңгі салдарды да ескере білу.

Адамдар арасындағы қарым-қатынаста да осындай ақиқатқа тап боламыз. Әр дауды жеңу өмірде жеңіп жатқанымызды білдірмейді. Кейде дауадан бойды аулақ салу әлдеқайда маңызды құндылықтарды сақтауға мүмкіндік береді. Өйткені кемелдік — адамның қолынан келетін істердің ішінен дұрысын таңдай білуі.

Адамның ең үлкен жеңістерінің бірі — өз ашуына, шыдамсыздығына және бақылаусыз реакцияларына ие бола білуі екенін ұмытпауымыз керек.

Сонымен қатар уақытты дұрыс таңдау тек сабырмен күту емес. Ол қажет кезде кешіктірмей әрекет етуге батылдықты да талап етеді. Өйткені кейбір мүмкіндіктер кейінге қалдырылса жоғалады, кейбір құқықтар мерзімінде пайдаланылмаса айрылып қаласың, ал кейбір әділетсіздіктер алдында үндемеу одан да ауыр салдарға әкелуі мүмкін.

Сондықтан өмір бізге үйрететін ең маңызды ақиқаттардың бірі — күресе білуді үйренумен қатар, күресті таңдай білуді де үйрену. Уақытымызды, күш-қуатымызды және ерік-жігерімізді шынымен құнды мәселелерге жұмсай білуіміз керек.

Нағыз күш — үнемі өзіңді дәлелдеу қажеттілігін сезінбеу. Өз құнын білетін адам әр сыннан шайқалмайды; мақсатын білетін адам алдынан шыққан әр кедергіні жеке соғысқа айналдырмайды.

Қорыта айтқанда, өмірдің ең үлкен жеңістері әрқашан ең көп күрескендердікі емес; дұрыс күресті таңдағандардың, сабырмен ойлағандардың және уақыты келгенде батыл әрекет еткендердің еңбегі.

Өйткені басты мәселе қылыштың қаншалықты өткір екенінде емес; оны ұстаған ақылдың қаншалықты терең, еріктің қаншалықты берік және ар-ожданның қаншалықты күшті екенінде.

Және ұмытпайық:

«Күш — бәріне жауап бере алу емес; жауап беруге қауқарың бола тұра, неге күресуге тұрарлығын білу».
Sabire Meltem Banko
Телефон WhatsApp Пошта
WhatsApp